• Kortrijksesteenweg 733 – 9000 Gent
  • 09 243 41 00
  • info@rocvzw.be
  • www.rocvzw.be
  • Reis- & opleidingscentrum

    • 03/03/2017 14:47

    De Orde van Malta 29/03/2017

     

    Lezig door John Everaert, ROC- reisleider & prof. em. koloniale en maritieme geschiedenis

     

    Malta, met zijn satelliet-eilandje Gozo, is strategisch gelegen tussen Sicilië en Tunesië. De  kale en rotsachtige archipel is nog geen honderste van België groot, maar is uitermate dicht bevolkt. De economie drijft op scheepsbouw en bovenal toerisme. Derhalve vangt het jaarlijks nog meer dan een miljoen bezoekers op. Want zijn cultureel patrimonium is ongemeen rijk. Zowel megalithische tempels als vooral de hoofdstad La Valetta vormen een echt openluchtmuseum. 

    Malta trad in 2004 toe tot de Europese Unie en voerde in 2008 de euro in. Momenteel zit het de Europese Raad van Ministers voor. Bij deze gelegenheid loopt in de Bozar een kennismakingstentoonstelling (17 Feb. - 28 Mei) onder het motto “Malta, Land of Sea”, opgebouwd rond de prehistorische sites en vooral rond de iconische Orde van Malta.

    Het schitterend architecturaal erfgoed is uitsluitend te danken aan de bouwwoede van de Maltezer Orde, die het eiland bijna drie eeuwen lang in bezit hield. Waar kwam deze ridderorde vandaan? Hoe kwam ze op Malta terecht? Wat waren haar bestaansreden en activiteit? 

    In een boeiende causerie, ondersteund door talrijke illustraties, wordt dieper ingegaan op de oorsprong, de lotgevallen en het verval van deze adellijke monniken-ridders.

     

    Praktische informatie:

    Wanneer: Woensdag 29 maart 2017 om 14.30 uur

    Waar: Reis-en Opleidingscentrum, Kortrijksesteenweg 733, 9000 Gent 

    Kostprijs: € 12,00

    Hoe inschrijven: Gelieve te mailen naar secretariaat@rocvzw.be

     

     

    EEN LEVEND FOSSIEL

    Ooit op de Duitse snelwegen wit-rode ambulances gezien van de Malteser Hilfsdienst  met als embleem het achtpuntige Maltezer kruis ? Dit rooms-katholieke genootschap is de verre nazaat van de Orde van Sint-Jan (alias Johannieters).

    Tijdens de kruistochten namen ze in Jeruzalem een reeds bestaand Amalfitaans hospitaal over ten behoeve van pelgrims. Deze “hospitaalridders”, gebonden door reguliere geloften, verpleegden behoeftigen en zieken. De caritatieve opdracht werd vrij vlug aangevuld door militaire bescherming.

    Telkens verdreven door de oprukkende moslim-legers, verhuisden de ridders-monniken achtereenvolgens naar Sint-Jans-Akko (1191), Cyprus (1291) en uiteindelijk Rhodos (1309), dat ze als soeverein grondgebied uitbouwden.

    Na het verlies van dit eiland (1522) en een korte zwerftocht, verleende (1530) keizer Karel V de Maltezer ridders dit strategische bruggenhoofd als eeuwig leengoed. Het dorre Malta met zijn prachtige havenbekkens werd in ijltempo versterkt. De massale Turks-Ottomaanse invasie (1565) werd heldhaftig af geslagen, een confrontatie iets later (1571) hernomen in de zeeslag van Lepanto.

    De Provençaalse grootmeester J. Parisot de la Valette liet een nieuwe versterkte stad bouwen naar hem genoemd. Een ruim ziekenhuis (Sacra Enfermeria) bestreed pest en geslachtsziekten. De ridders, ethnisch ingedeeld in acht langues  (taalgroepen), kregen eigen auberges. Het goederenbezit van de groot-priorijen en commanderieën, verspreid over gans Europa, maar vooral de buit  der piraterij - bedreven met oorlogsgaleien tegen de Turken - financierden deze bouwwoede.

    In de loop van de 17de en  vooral tijdens de 18de eeuwen verslapten de moraal en de discipline. Sommige ridders hielden er openlijk concubines op na. Anderen keerden langdurig en met een lucratieve post naar het thuisland terug. Verveling en ledigheid vulden ze op met dobbelen, drank en vrouwen. Ethnische twisten, rivaliteiten tot zelfs rebellie toe baarden de grootmeesters ernstige zorgen. Doch ook hun levensstijl ontaardde met een luxueus paleis en een pronk-karos, een theater, kunst-bestellingen (Caravaggio, Brusselse wandtapijjten) en ronkende eretitels  (Prins van Malta).

    Dalende kaperij-opbrengsten en verlies van inkomsten in de 30-jarige oorlog  (Duitsland) en vooral door de Franse Revolutie - de helft van alle commanderieën lagen in Frankrijk - verscherpten de financiële crisis. Napoleon beschouwde de Maltezer Orde als een feodaal anachronisme. Een Frans vlooteskader, op weg naar Egypte, bezette in 1798 moeiteloos het eiland. De geroofde kunstschatten gingen verloren in een schipbreuk. Twee jaren later werd Malta voor anderhalve eeuw Brits. De  ridders werden met een pensioen gerepatrieerd. En de laatste Duitse grootmeester zocht vruchteloos steun bij … de Russische tsaar, die de uitgeholde functie op onwettige wijze inpalmde.

    John Everaert, ROC-reisleider

    Prof. Em. Koloniale & Maritieme Geschiedenis

    Universiteit Gent